Virus op je computer: zo herken en verwijder je het

Een computer die plotseling raar doet, vreemde meldingen die verschijnen of een browser die zonder jouw toestemming naar onbekende sites gaat: het kunnen tekenen zijn van een virus of andere kwaadaardige software. Schrik niet te snel, maar neem het wel serieus. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de schade. In dit artikel leg ik uit hoe je een besmetting herkent, wat je direct moet doen, hoe je ze opruimt en hoe je herhaling voorkomt.

Wat is een virus eigenlijk?

In het dagelijks taalgebruik noemen we alle kwaadaardige software een “virus”, maar strikt genomen zijn er verschillende soorten. Samen worden ze malware genoemd. Denk aan virussen en wormen die zichzelf verspreiden, spyware die meekijkt, adware die ongevraagd advertenties toont, ransomware die bestanden versleutelt en losgeld eist, en trojans die zich voordoen als nuttige software. De gevolgen lopen uiteen van irritante pop-ups tot gestolen wachtwoorden en verloren bestanden.

Signalen dat er iets mis kan zijn

• De computer is ineens veel trager dan normaal, zie ook computer traag: 7 oorzaken en oplossingen
• Er verschijnen pop-ups of advertenties, ook als je geen browser open hebt
• Je startpagina of zoekmachine is veranderd zonder dat je het zelf deed
• Er staan onbekende programma’s of werkbalken in je browser
• Je beveiligingssoftware is uitgeschakeld en laat zich niet aanzetten
• Bestanden zijn verdwenen, hebben een vreemde extensie of kunnen niet meer worden geopend
• Vrienden of collega’s krijgen vreemde berichten die van jou lijken te komen
• Je computer of laptop draait hard terwijl je niets bijzonders doet

Eén signaal betekent niet altijd een virus, en sommige besmettingen merk je helemaal niet. Zie het als reden om te controleren.

Wat doe je direct bij een vermoeden?

1. Verbreek de internetverbinding. Haal de netwerkkabel eruit of zet wifi uit. Zo kan de malware geen gegevens meer versturen of zich verder verspreiden.
2. Bel geen nummer uit een pop-up. Geef nooit toegang tot je computer aan iemand die ongevraagd belt of een melding toont met een telefoonnummer. Microsoft of Windows belt of waarschuwt nooit op die manier.
3. Voer geen betalingen uit. Betaal nooit voor “ontgrendelcodes” of “reparaties” die via een melding op je scherm worden aangeboden.
4. Doe niet nog meer op de computer. Log niet in bij bank of mail totdat je zeker weet dat het toestel schoon is.

Zo verwijder je het virus

Stap 1: voer een volledige scan uit

Open Windows-beveiliging en kies voor virus- en bedreigingsbeveiliging. Start een volledige scan, of een “Microsoft Defender Offline-scan”, waarbij de computer opnieuw opstart en scant voordat Windows volledig geladen is. Dat vindt ook malware die zich normaal verstopt. Een tweede mening van een andere betrouwbare scanner kan helpen als je twijfelt.

Stap 2: verwijder verdachte programma’s

Ga naar Instellingen, Apps en bekijk de lijst met geïnstalleerde programma’s. Verwijder alles wat je niet herkent of niet zelf hebt geïnstalleerd, zeker als het recent is toegevoegd. Doe hetzelfde voor browserextensies, in Chrome, Edge of Firefox.

Stap 3: herstel je browserinstellingen

Zet je startpagina en standaardzoekmachine terug en verwijder onbekende meldingstoestemmingen. Wis daarna je browsergeschiedenis en cache.

Stap 4: wijzig je wachtwoorden

Doe dit vanaf een apparaat dat zeker schoon is, bijvoorbeeld je telefoon. Begin met je e-mail, bank en andere belangrijke accounts. Schakel waar mogelijk tweestapsverificatie in.

Stap 5: werk alles bij

Installeer alle beschikbare Windows-updates en update je programma’s. Veel besmettingen maken gebruik van bekende lekken in verouderde software.

Wanneer is het beter om hulp te vragen?

Zet je beveiligingssoftware niet meer aan, blijft de scan malware vinden of keert het probleem steeds terug? Dan is het verstandig een specialist in te schakelen. Bij ransomware, of als je vermoedt dat bankgegevens zijn buitgemaakt, is snel handelen belangrijk. Neem in dat geval ook direct contact op met je bank. Soms is een schone installatie van Windows de veiligste oplossing. Maak daarbij eerst een back-up van wat je wilt bewaren, en controleer die bestanden op besmetting voordat je ze terugzet.

Voorkom een volgende besmetting

• Houd Windows, je browser en je programma’s altijd bijgewerkt
• Gebruik betrouwbare beveiligingssoftware en laat die actief
• Open geen bijlagen of links in e-mails van onbekenden, en let op phishing: mails die dringend lijken en om gegevens vragen
• Download software alleen van de officiële website van de maker
• Maak regelmatig een back-up op een externe schijf of in de cloud, zodat je bij problemen niets kwijt bent
• Gebruik unieke wachtwoorden en een wachtwoordmanager

Heb je een website? Ook die kan worden besmet. Lees daarom ook is je website veilig? SSL, back-ups en onderhoud.

Veelgestelde vragen

Heb ik naast Windows-beveiliging nog extra antivirus nodig?

Voor veel thuisgebruikers is Microsoft Defender, dat standaard in Windows zit, een goede basis, mits je het actief houdt en je systeem bijwerkt. Gaat het om een bedrijfsomgeving of heb je hogere eisen, dan kan aanvullende software zinvol zijn. Belangrijker dan het merk is dat je niets zelf uitschakelt en voorzichtig blijft met links en downloads.

Kunnen virussen mijn foto’s en documenten verwijderen?

Ja, sommige soorten, zoals ransomware, versleutelen of wissen bestanden. Daarom is een recente back-up zo belangrijk: die bewaar je los van de computer, op een externe schijf of in de cloud.

Kan ik besmet raken zonder iets te downloaden?

Ja, bijvoorbeeld via een kwaadaardige link, een besmette advertentie of een lek in verouderde software. Daarom is bijwerken zo belangrijk.

Hulp bij virussen en computerproblemen

Bij Websiteforyou help ik particulieren en ondernemers bij virussen, trage computers en andere ICT-problemen. Ik ben al 24 jaar actief in de ICT en kan je computer opschonen, virussen verwijderen, Windows herstellen en zorgen dat je bestanden veilig blijven. Dat kan op afstand of aan huis, met een persoonlijke aanpak en zonder wachtrij. Meer over mijn dienstverlening lees je op de pagina ICT-diensten en computerhulp.

Denk je dat je computer besmet is? Neem vrijblijvend contact op en vertel kort wat je ziet. Dan kijk ik wat de beste aanpak is.